کنیبالیزیشن محتوا و کلمات کلیدی چیست و چگونه رفع می شوند؟

کنیبالیزیشن کلمه کلیدی زمانی اتفاق می‌افتد که چندین صفحه در وب‌سایت شما یک کلمه کلیدی یکسان یا بسیار مشابه را هدف قرار می‌دهند. این وضعیت معمولاً به‌صورت ناخواسته رخ می‌دهد، به‌ویژه زمانی که وب‌سایت رشد کرده و محتوای بیشتری در آن انباشته می‌شود. صفحاتی که روی موضوعات بسیار مشابهی تمرکز دارند ممکن است موتورهای جستجو را دچار سردرگمی کنند زیرا برای تصمیم‌گیری در مورد اینکه کدام صفحه باید رتبه بالاتری بگیرد، با مشکل مواجه می‌شوند. در نتیجه، صفحات شما با یکدیگر رقابت می‌کنند و ممکن است تمام آنها رتبه پایینی کسب نمایند.

به‌عنوان مثال، اگر دو پست منتشر کنید که یکی برای عبارت “آیا خوانایی روی رتبه تاثیر دارد” و دیگری “خوانایی به‌عنوان عامل رتبه‌بندی” بهینه‌سازی شده باشد، گوگل ممکن است این دو را در حال رقابت روی یک پرسش مشابه تشخیص دهد. در این حالت، به‌جای یک نتیجه مناسب، ممکن است هر دو عبارت در رتبه‌های پایین‌تر باقی بمانند و عملکرد کلی وب‌سایت شما را تضعیف کنند.

کنیبالیزیشن محتوا (Content Cannibalization) چیست؟

کنیبالیزیشن محتوا ارتباط نزدیکی با کنیبالیزیشن کلمه کلیدی دارد اما تمرکز آن روی انتشار چندین مقاله در مورد یک موضوع مشابه است، فارغ از اینکه آیا برای همان کلمه کلیدی بهینه‌سازی شده‌اند یا خیر. این مشکل گسترده‌تر است و بیشتر به هم‌پوشانی موضوعی مربوط می‌شود و تطابق دقیق کلمات کلیدی مدنظر نیست.

در حالی که کنیبالیزیشن کلمه کلیدی بر تکرار کلمات کلیدی تمرکز دارد، کنیبالیزیشن محتوا شامل تعداد زیادی صفحه است که ارزش محتوایی مشابهی ارائه می‌دهند. این مسئله موجب تضعیف تجربه کاربر، کاهش اعتبار (Authority) و نامتعادل سازی عملکرد محتوای شما خواهد شد.

تصویر(۱)

آیا کنیبالیزیشن محتوا و کلمه کلیدی مضر است؟

هر دو نوع کنیبالیزیشن کلمه کلیدی و محتوا می‌توانند به سئو (SEO) آسیب برسانند:

• کاهش رتبه‌ها: گوگل معمولاً تعداد نتایج یک دامنه را برای هر جستجو محدود می‌کند. زمانی که چندین صفحه شما تلاش می‌کنند برای یک کلمه کلیدی رتبه بگیرند، ممکن است تمام آنها عملکرد ضعیفی داشته باشند. این امر به‌ویژه زمانی مشهود است که عمق محتوا، بک‌لینک‌ها یا ارتباط موضوعی (Relevance) هیچ‌یک از صفحات نسبت به دیگری برتری نداشته باشد.

• تقسیم بک‌لینک‌ها: به‌جای آنکه یک صفحه قدرتمند تمام بک‌لینک‌ها را دریافت کند، چندین صفحه ضعیف‌تر توجه را بین خود تقسیم می‌کنند. اگر صفحات زیادی به یک موضوع مشابه بپردازند، وب‌سایت‌های دیگر ممکن است لینک دهی پراکنده ای انجام دهند. در نتیجه، هیچ صفحه‌ای اقتدار کافی به دست نمی‌آورد.

• سردرگمی خزنده‌ها: موتورهای جستجو همیشه نمی‌توانند به‌راحتی تشخیص دهند که کدام صفحه را باید اولویت قرار دهند. این موضوع ممکن است منجر به نوسان در رتبه شود. اگرچه امروزه گوگل بهتر می‌تواند ارتباط موضوعی را درک کند و تفاوت‌ها را تشخیص دهد اما اگر هم‌پوشانی محتوا زیاد باشد و هدف جستجو (Search Intent) مشخص نشود، همچنان مشکلات اولویت‌بندی به‌وجود می‌آید، به‌ویژه در وب‌سایت‌هایی که صفحاتی با کیفیت پایین یا کم‌حجم دارند.

• کاهش نرخ کلیک (CTR): تقسیم کلیک‌ها بین چندین نتیجه مشابه ممکن است بازدهی کلی را کاهش دهد. اگر چند عنوان مشابه از دامنه شما در نتایج نمایش داده شود، کاربران ممکن است کلیک‌های خود را بین آنها تقسیم کنند. حتی ممکن است یک عنوان قوی با CTA جذاب، پایین‌تر از یک عنوان ضعیف یا قدیمی‌تر ظاهر شود. این موضوع می‌تواند بر تعامل کاربر و نرخ کلیک هر دو صفحه تأثیر منفی بگذارد، به‌ویژه اگر در نتایج جستجو به رتبه‌های پایین‌تر منتقل شوند.

به‌طور خلاصه، کنیبالیزیشن محتوا با تضعیف اعتبار صفحه، پتانسیل مطالب شما را محدود می‌کند.

تصویر(۲)

روش‌های شناسایی مشکلات کنیبالیزیشن محتوا

با رشد وب‌سایت، محتوای بیشتری خواهید داشت و برخی از این مقالات درباره موضوعات مشابه خواهند بود. حتی اگر دسته‌بندی خوبی داشته باشید، ممکن است محتوای شما با خودش رقابت کند و دچار کنیبالیزیشن محتوا یا کلمه کلیدی شوید. شناسایی و رفع این مشکلات باید بخشی از فرآیند نگهداری محتوا باشد تا از بروز مسائل این‌چنینی جلوگیری شود.

نحوه شناسایی کنیبالیزیشن کلمه کلیدی:

1. شروع با جستجوی سایت: در گوگل از عبارت site:example.com “keyword” استفاده کنید تا تمام صفحاتی که با یک کلمه خاص مرتبط هستند نمایش داده شوند. اگر دو یا چند URL از وب‌سایت شما همان کلمه را هدف قرار داده‌اند، ممکن است در تعارض باشند.
2. استفاده از Google Search Console: به بخش Performance بروید. نتایج را بر اساس Query (عبارت جستجو) فیلتر کنید تا کلمات کلیدی که بازدید و کلیک دریافت کرده‌اند را مشاهده کرده و سپس بررسی نمایید که کدام صفحات مرتبط با این کلمات، ترافیک بیشتری دارند.
3. استفاده از ابزارهای سئو مانند Ahrefs یا Semrush: این ابزارها امکان ردیابی رتبه کلمات کلیدی و شناسایی URL هایی که برای یک عبارت مشترک رقابت می‌کنند، فراهم خواهند کرد.

شناسایی کنیبالیزیشن محتوا

کنیبالیزیشن محتوا پیچیده‌تر بوده و ممکن است کلمات کلیدی هم‌پوشانی نداشته باشند اما هم‌پوشانی موضوعی وجود داشته باشد.

• بررسی ساختار URL ها و تگ‌ها: ساختار آدرس صفحات و دسته‌بندی محتوا را بررسی کنید تا صفحاتی که یک موضوع مشابه را در قالب‌های متفاوت پوشش داده‌اند شناسایی نمایید. به آدرس های مشابه، مسیرهای تکراری یا مقالاتی که یک دسته یا برچسب مشابه دارند، توجه کنید.
• استفاده از ابزارها و روش‌های شناسایی کلمه کلیدی یا ارتباط موضوعی: فهرستی از صفحات اصلی و کلمات کلیدی یا موضوعات هدف هر یک تهیه کنید. این کار کمک می‌کند تا تشخیص دهید کدام صفحات یک عبارت یا موضوع مشترک را هدف قرار داده‌اند.
• استفاده از فیلتر صفحات در Google Search Console: از فیلتر صفحات برای بررسی عملکرد هر URL استفاده کنید. این داده‌ها آمارهایی درباره تعداد نمایش، کلیک‌ها و میانگین رتبه ارائه می‌دهند. به صفحاتی که از عبارات مشابه بازدید دارند توجه کنید زیرا این موضوع می‌تواند نشانه کنیبالیزیشن محتوا باشد. همچنین می‌توانید با استفاده از Query Filter بررسی کنید که کدام صفحات برای یک کلمه کلیدی مشترک رقابت می‌کنند.

تصویر(۳)

چگونه باید مشکلات کنیبالیزیشن محتوا را برطرف کرد؟

برای رفع مشکلات کنیبالیزیشن (Cannibalization) لازم است محتوای خود، عملکرد آن و نقاط هم‌پوشانی را به‌خوبی بشناسید. رفع کنیبالیزیشن محتوا یا کلمات کلیدی به معنای ممیزی (Audit)، ارزیابی و ساختاردهی مجدد صفحات است. این کار به معنای حذف بی دلیل محتوا نیست؛ بلکه هر صفحه در وب‌سایت باید هدف مشخصی داشته باشد و در راستای استراتژی کلی سئو وب‌سایت عمل کند. در ادامه، روش‌های عملی برای حل هر دو نوع کنیبالیزیشن ارائه می‌شود.

رفع کنیبالیزیشن کلمه کلیدی

در بسیاری از موارد، حل مشکل کنیبالیزیشن کلمه کلیدی به معنای حذف یا ادغام محتوا است. در ادامه، فرآیند انجام این کار تشریح می‌شود.

مرحله ۱: ممیزی محتوا

اولین گام، یافتن تمام مطالب مرتبط با موضوعی خاص مانند “keyword research” است. برای شناسایی دقیق‌، جستجوی زیر را انجام دهید:

site:example.com "keyword research"

گوگل تمام پست‌ها و صفحات سایت را که این عبارت در آنها ذکر شده بود نمایش خواهد داد. این بررسی کمک می کند که مشکلات احتمالی کنیبالیزیشن را شناسایی و رفع نمایید.

تصویر(۴)

مرحله ۲: تحلیل عملکرد محتوا

پس از ورود به Google Search Console و بخش Performance، با انتخاب فیلتر Query، عبارت موردنظر را وارد نمایید. این کار باعث می شود تا تمام عبارت‌هایی که شامل واژه های موردنظرتان بودند نمایش داده شوند.

این داده‌ها دو مورد مهم را مشخص کردند:

1. فهرست کلمات کلیدی که سایت برای آنها در نتایج جستجو نمایش داده شده و میزان کلیک‌ها و نرخ کلیک (CTR) هر کلمه.
2. فهرست صفحاتی که این ترافیک را دریافت کرده‌اند و مقدار ترافیک هر صفحه.

این روش، به‌خصوص در وب‌سایت‌های بزرگ، برای شناسایی دقیق کنیبالیزیشن توصیه می‌شود.

مرحله ۳: تصمیم‌گیری درباره اقدامات بعدی

پس از بررسی هر پست، باید تصمیم بگیرید که آن را حفظ یا حذف کنید. در صورت حذف، باید مشخص شود که آن صفحه به کدام مقاله دیگر ریدایرکت گردد. همچنین می توان بخش‌هایی از محتوای بعضی پست‌ها را به‌طور مستقیم در مقالات دیگر ادغام کرد.

مرحله ۴: اقدام عملی

لیستی از اقدامات لازم تهیه کنید، مانند:

• افزودن بخش‌های خاص به مقالات منتخب.
• حذف بخش‌های تکراری از مقالات دیگر.
• اجرای ریدایرکت ۳۰۱ برای مقالات حذف‌شده.

پس از این تغییرات، تنها مقالات اصلی و مهم باقی می مانند و لازم است تا از سایر مقالات مرتبط به آنها لینک داده شود.

تصویر(۵)

رفع مشکل کنیبالیزیشن محتوا
حتی اگر کلمات کلیدی، اندکی تفاوت داشته باشند، ممکن است موضوعات همچنان همپوشانی داشته باشند. اقداماتی وجود دارد که می‌توانید برای بهبود این وضعیت انجام دهید.

۱. ایجاد یک صفحه Pillar یا Landing Page
یک صفحه Pillar ایجاد کنید که موضوع کلی را به‌صورت جامع پوشش دهد، سپس به مقالات تخصصی‌تر که بخش های زیرمجموعه را بررسی می‌کنند، لینک دهید. این کار به تعریف یک سلسله‌مراتب محتوایی، بهبود لینک‌سازی داخلی و ارسال سیگنال برای موتورهای جستجو جهت شناسایی صفحه موردنظر، کمک می‌کند. محتوای پشتیبان همچنان می‌تواند به‌طور مستقل رتبه داشته باشد اما ارتباط و اعتبار را به صفحه Pillar بازمی‌گرداند.

۲. ادغام محتوای ضعیف
اگر چندین صفحه ایده‌های مشابهی را پوشش می‌دهند اما هیچ‌کدام رتبه مناسبی ندارند، آنها را در یک منبع قوی‌تر و کامل‌تر ترکیب کنید. صفحه‌ای که بیشترین ترافیک یا بک‌لینک را دارد در اولویت قرار دهید و بخش‌های ارزشمند را از سایر صفحات به آن اضافه کنید. این کار به کاهش تکرار، بهبود کیفیت محتوا و ارائه یک صفحه کامل برای ایندکس شدن توسط موتورهای جستجو، کمک می‌کند.

تصویر(۶)

۳. استفاده از ریدایرکت ۳۰۱
ریدایرکت‌ها ابزار مهمی در اقدامات مربوط به رفع مشکل Cannibalization هستند. پس از حذف محتوا، به یاد داشته باشید که توسط ریدایرکت ۳۰۱ بازدیدکنندگان را از آدرس‌های قدیمی به نسخه بروزشده هدایت کنید. این اقدام باعث حفظ رتبه موجود، بک‌لینک‌ها و ترافیک صفحات اصلی می‌شود. همچنین از بروز لینک‌های شکسته یا مشکلات ایندکس جلوگیری می‌کند.

اقدامات پیشگیرانه

راه دیگر برای جلوگیری از مشکلات آتی Cannibalization کلمات کلیدی یا محتوا، پیشگیری از بروز آنها است.

۱. بازبینی منظم محتوا
به‌طور منظم محتوای مرتبط با مهم‌ترین موضوعات خود را تحلیل کنید. به‌دنبال صفحات مشابه، پست‌های قدیمی یا محتوایی باشید که با استراتژی کلمات کلیدی شما همخوانی ندارند. بازبینی‌های منظم به شناسایی سریع مشکلات کمک می‌کنند و کمک خواهند کرد تا وب‌سایت شما متمرکز باقی بماند.

۲. اختصاص یک کلمه کلیدی هدف خاص به هر صفحه
پیش از ایجاد محتوای جدید، مطمئن شوید صفحه دیگری همان کلمه کلیدی را هدف قرار نداده باشد. اختصاص یک موضوع مشخص و خاص به هر صفحه، از رقابت داخلی جلوگیری می‌کند و به موتورهای جستجو کمک خواهد کرد تا تشخیص دهند کدام صفحه باید برای یک عبارت جستجو رتبه کسب نماید.

۳. نوشتن بر اساس یک بریف محتوا مشخص
هر محتوا را با یک طرح اولیه (Brief) آغاز کنید که شامل کلمه کلیدی موردنظر، هدف جستجو (Search Intent)، نکات کلیدی و نحوه پشتیبانی آن از محتوای موجود باشد. چنین رویکردی باعث تمرکز مقالات، مقابله با همپوشانی موضوعی و اطمینان از منحصر به‌فرد بودن محتوای جدید می‌شود.

۴. ایجاد و نگهداری لیست کلمات کلیدی و موضوعات (Keyword & Topic Map)
یک فهرست ساده از موضوعات و کلمات کلیدی سایت خود، نگهداری کنید. این کار شناسایی شکاف‌ها، جلوگیری از تکرار و برنامه‌ریزی برای محتوای جدید منطبق با استراتژی کلی را آسان‌تر می‌کند. همچنین این لیست هنگام بروزرسانی یا حذف صفحات موجود نیز مفید است. اگر یک وب‌سایت فروشگاهی با صفحات محصولات مشابه دارید، مطمئن شوید صفحات دسته‌بندی به‌خوبی بهینه شده‌اند و محصولات با لینک‌سازی داخلی، از آنها پشتیبانی می‌کنند.

جمع‌بندی کنیبالیزیشن محتوا و کلمات کلیدی

رشد یک وب‌سایت به معنای افزایش خطر همپوشانی محتوا است و این موضوع می‌تواند عملکرد کلی محتوا را تهدید کند. برای جلوگیری از آن، به‌طور منظم بازبینی محتوا انجام دهید و با دقت برنامه‌ریزی و ساختاردهی کنید.

چه در حال رفع همپوشانی پست‌های وبلاگ باشید یا هماهنگ کردن صفحات محصولات تحت یک سلسله‌مراتب مشخص، رسیدگی منظم به مشکل کنیبالیزیشن محتوا، موتورهای جستجو و کاربران را کمک می‌کند تا مرتبط‌ترین و ارزشمندترین صفحات وب‌سایت شما را پیدا کنند.