یکی از چالشهای متداول حوزه مدیریت وبسایت و بهینهسازی برای موتورهای جستجو (SEO)، ایندکس نشدن برخی صفحات بهویژه در گوگل است. این وضعیت حتی در شرایطی رخ میدهد که نقشه سایت (Sitemap) بهطور صحیح ایجاد و به وبسایت متصل شده باشد و تمام تنظیمات مرتبط نیز بهدقت بررسی و پیکربندی شده اند. در اکثر موارد، علیرغم ارسال مکرر درخواست ایندکس از طریق Google Search Console، برخی صفحات یا مقالات همچنان ایندکس نشده و موجب ابهام در تحلیل وضعیت و شناسایی علت اصلی مشکل میگردد. این مسئله مختص یک وبسایت یا کاربر خاص نیست و بهعنوان تجربهای مشترک در میان بسیاری از مدیران وبسایتها و متخصصان سئو مشاهده میشود.
در فرآیند بررسی این مشکل، نکته کلیدی، اطمینان از واقعی بودن وضعیت “ایندکس نشدن” است. در برخی موارد، صفحه موردنظر ممکن است ایندکس شده باشد اما به دلایل متعددی (از جمله رقابت بالا روی کلیدواژهها یا ضعف سئوی محتوا) در رتبهبندی نتایج جستجو جایگاه مناسبی نداشته و با کلیدواژههای هدف قابل مشاهده نباشد. بدیهی است که چنین شرایطی با “ایندکس نشدن” تفاوت دارد.
دلایل متعددی وجود دارد که یک صفحه توسط گوگل ایندکس نشود یا رتبه خوبی کسب نکند. در ادامه به مهمترین آنها پرداخته می شود.
مشکلات فنی ایندکس نشدن
دلایل فنی، چه اشتباها یا با تصمیمات آگاهانه، میتوانند مانع دسترسی گوگلبات (Googlebot) به صفحه شما و ایندکس آن شوند.
بلاک شدن رباتها در فایل robots.txt
برای آنکه یک صفحه در نتایج جستجوی گوگل نمایش داده شود، ضروری است که بتواند به محتوای صفحه دسترسی یافته و تحلیل کند تا ارزش و میزان ارتباط آن با کوئریهای جستجو مشخص گردد. در صورتی که فایل robots.txt دسترسی خزنده گوگلبات به این صفحات را مسدود کند، این امر میتواند یکی از دلایل اصلی ایندکس نشدن آنها باشد. از نظر فنی، همچنان گوگل قادر است این نوع آدرس ها را در فهرست ایندکس خود قرار دهد؛ با این حال، در چنین شرایطی امکان بررسی محتوای صفحه وجود نداشته و گوگل ناچار است تنها بر سیگنالهای خارجی مانند بکلینکها (Backlinks)، برای ارزیابی میزان ارتباط آن صفحه با عبارات جستجو تکیه کند. این رویکرد معمولاً دقت ارزیابی را کاهش میدهد.
بنابراین، در صورتی که امکان خزش (Crawl) صفحه برای گوگل فراهم نباشد، احتمال دستیابی آن به رتبه مطلوب در نتایج جستجو کاهش خواهد یافت.
تصویر(۱)
عدم امکان رندر شدن صفحه
بهطور مشابه، اگر ربات بتواند صفحه را خزش کند اما نتواند محتوای آن را دریافت نماید، ممکن است تصمیم بگیرد آن را ایندکس نکند. در چنین شرایطی قطعاً احتمال کسب رتبه برای صفحه، پایین خواهد بود زیرا محتوای آن قابل خواندن نیست.
وجود تگ noindex در صفحه
یک مشکل واضح که اغلب نادیده گرفته می شود تنظیم تگ noindex روی صفحه است. این تگ مستقیما به گوگلبات دستور میدهد که صفحه را ایندکس نکند و ربات موظف به اجرای آن میباشد.
مسدودسازی رباتها در سطح سرور
ممکن است مشکلی در سطح سرور شما وجود داشته باشد که مانع خزش صفحه توسط گوگلبات شود یا قوانینی در سرور یا CDN تنظیم گردد که از خزش سایت توسط گوگلبات و کشف صفحات جدید جلوگیری کند. این موضوع معمولاً زمانی رخ میدهد که تیمها دانش کافی در زمینه سئو ندارند.
کدهای وضعیت غیر از ۲۰۰
صفحات موجود در نقشه سایت ممکن است کد وضعیت (Status Code) متفاوت از ۲۰۰ بازگردانند که این امر میتواند موجب ایجاد ابهام در فرآیند ایندکس توسط گوگلبات شود. بهعنوان نمونه، در صورتی که یک صفحه کد ۴XX بازگرداند، حتی اگر کاربر بتواند از طریق مرورگر محتوای آن صفحه را مشاهده کند، گوگلبات ممکن است این وضعیت را نشانه غیرفعال بودن صفحه تلقی کرده و از ایندکس کردن آن خودداری نماید.
کندی لود صفحات
ممکن است صفحات وب شما بسیار کند بارگذاری شوند. در نتیجه، کیفیت آنها از دید گوگل پایین میآید. همچنین ممکن است زمان بارگذاری آنها به قدری طولانی باشد که رباتها مجبور شوند در اولویتبندی صفحات برای خزش، صفحات جدید شما را نادیده بگیرند.
کیفیت صفحه
عوامل مرتبط با محتوای داخلی یک وبسایت نیز میتوانند دلیل ایندکس نشدن صفحات توسط موتورهای جستجو باشند. یکی از شاخصهای مهم که گوگل در ارزیابی ارزش و اولویتبندی صفحات برای کسب رتبه بالاتر مورد استفاده قرار میدهد، میزان و کیفیت لینکهای داخلی است که به آن صفحه ارجاع میدهند.
لینکهای داخلی نهتنها مسیر دسترسی خزندگان موتور جستجو به محتوای صفحه مقصد را فراهم خواهند کرد بلکه سیگنال مهمی درباره جایگاه و اهمیت آن صفحه در ساختار کلی وبسایت ارسال میکنند. در صورتی که یک صفحه تعداد کمی لینک داخلی دریافت کند، این موضوع میتواند از دید گوگل نشانهای برای ارزش یا اولویت پایین آن صفحه تلقی شود و شانس دستیابی آن به رتبه بالاتر در نتایج جستجو کاهش یابد.
تصویر(۲)
صفحات فاقد ارزش افزوده
موتور جستجوی گوگل تمامی صفحات موجود در وب را بهطور کامل خزش و ایندکس نمیکند؛ بلکه فرآیند ایندکس را بر اساس اولویتبندی انجام داده و محتوایی را در صدر فهرست خود قرار میدهد که از نظر منحصربهفرد بودن، جامعیت و جذابیت، ارزش بیشتری برای کاربران ایجاد کند.
در صورتی که صفحات وبسایت حاوی محتوای ضعیف (Thin Content) باشند، به این معنا که اطلاعات ارائهشده در آنها محدود، تکراری یا فاقد تحلیل و جزئیات مفید باشد یا از نظر گوگل ارزش افزوده قابلتوجهی برای فضای وب ایجاد نکنند، احتمال دارد حتی با وجود نبود محدودیت فنی برای ایندکسشدن، در فهرست نتایج جستجو قرار نگیرند.
صفحات تکراری یا نسبتا تکراری
در صورتی که گوگل یک صفحه را نسخهای کاملاً مشابه یا بسیار نزدیک به صفحات موجود در وب (اعم از صفحات داخلی یا خارجی) تشخیص دهد، احتمال زیادی وجود دارد که از ایندکسکردن آن خودداری کند.
حتی اگر مالک وبسایت با افزودن صفحه به نقشه سایت XML و استفاده از تگ canonical صریحا اعلام کرده باشد که صفحه منحصربهفرد است، گوگل صرفاً به این سیگنالها اکتفا نمیکند. این موتور جستجو بهصورت مستقل محتوای صفحه را ارزیابی کرده و بر اساس الگوریتمهای خود تصمیم میگیرد که آیا صفحه ارزش افزوده کافی برای ایندکسشدن دارد یا خیر.
اقدام دستی (Manual Action)
همچنین احتمال دارد که صفحه شما مشمول یک اقدام دستی شده و همین موضوع دلیل ایندکس نشدن آن در گوگل باشد. برای مثال، اگر صفحاتی که میخواهید گوگل ایندکس کند، “صفحات کسب درآمد ضعیف” (thin affiliate pages) تلقی شوند، ممکن است به دلیل جریمه دستی نتوانید برای آنها رتبه کسب کنید.
اقدامات دستی نسبتاً نادر هستند و معمولاً بخشهای گستردهتری از سایت را تحت تأثیر قرار میدهند اما بررسی گزارش Manual Actions در Search Console برای رد این احتمال ضروری است.
تصویر(۳)
بررسی ابزار وبمستر بینگ (Bing Webmaster Tools)
بهعنوان نخستین اقدام، توصیه میشود وضعیت ایندکس شدن صفحه را در موتور جستجوی Bing بررسی کنید. هرچند ممکن است تمرکز اصلی استراتژی سئوی شما روی گوگل باشد اما استفاده از بینگ میتواند بهسرعت مشخص کند که آیا مشکل صرفاً به گوگل محدود می باشد یا اینکه یک مانع فنی یا محتوایی در خود وبسایت موجب عدم ایندکس صفحه شده است.
بدین منظور، به Bing Webmaster Tools مراجعه کرده و از قابلیت URL Inspection استفاده کنید. با وارد کردن آدرس صفحه، میتوانید مشاهده نمایید که آیا بینگ آن را ایندکس کرده است یا خیر. اگر صفحه در بینگ ایندکس شده باشد، میتوان نتیجه گرفت که مشکل بهاحتمال زیاد صرفاً روی ایندکس در گوگل تأثیر میگذارد.
بررسی وضعیت ایندکس در Google Search Console
در گام بعد، به کنسول جستجوی گوگل مراجعه کرده و با استفاده از قابلیت Inspect URL وضعیت صفحه را بررسی کنید. این ابزار به شما اعلام میکند که آیا صفحه بهعنوان Not Indexed (ایندکسنشده) علامتگذاری شده است یا خیر و در صورت ایندکس نشدن، دلیل آن را نمایش میدهد.
“Excluded By “Noindex
برای مثال، یکی از دلایل رایج ایندکس نشدن این است که صفحه با تگ noindex علامتگذاری شده باشد. در چنین حالتی، گوگلبات آن صفحه را ایندکس نخواهد کرد و در بخش URL Inspection پیامی مانند “page is not indexed: Excluded by ‘noindex’ tag” نمایش داده میشود. در صورت مشاهده این وضعیت، اقدام اصلاحی شامل حذف تگ noindex از کد HTML صفحه و ارسال مجدد آن برای خزش توسط گوگلبات خواهد بود.
تصویر(۴)
Discovered – Currently Not Indexed
گاهی ابزار URL Inspection در کنسول جستجوی گوگل پیامی با مضمون “page is not indexed: Currently not indexed” نمایش میدهد. در این حالت، مشخص می شود که مسئله ضعف رتبهبندی نیست بلکه ایندکس نشدن URL است.
بر اساس توضیح گوگل، هنگامی که یک URL با وضعیت «Discovered – currently not indexed» گزارش میشود، بدین معنا خواهد بود که گوگل آدرس صفحه را یافته اما هنوز آن را خزش نکرده است. معمولاً برنامهریزی برای خزش انجام شده اما بهمنظور جلوگیری از فشار زیاد روی سرور، اجرای آن به تعویق افتاده است.
Crawled – Currently Not Indexed
اگر صفحه بررسیشده شما وضعیت “Crawled – currently not indexed” را نشان دهد، یعنی گوگل از وجود صفحه آگاه است، آن را خزش کرده اما ارزش افزودن به ایندکس را ندارد. اگر چنین گزارشی دریافت میکنید، بهتر است به دنبال راههایی برای ارتقاء کیفیت صفحه باشید.
تصویر(۵)
Duplicate, Google Chose Different Canonical Than User
در برخی موارد، ابزار URL Inspection کنسول جستجوی گوگل ممکن است پیامی با مضمون “Duplicate, Google Chose Different Canonical Than User” نمایش دهد. این وضعیت نشان میدهد که گوگل، URL موردنظر را نسخهای بسیار مشابه با صفحهای دیگر شناسایی کرده و ترجیح داده است نسخه دیگری را بهعنوان مرجع اصلی (Canonical) در نتایج جستجو (SERPs) نمایش دهد حتی اگر تگ canonical بهدرستی در صفحه هدف پیکربندی شده باشد.
برای تشویق گوگل به ایندکس و نمایش هر دو صفحه، لازم است اطمینان حاصل شود که هر یک از آنها دارای محتوای منحصربهفرد، کافی و ارزشمند برای کاربران هستند. به بیان دیگر، باید سیگنالها و ارزش افزودهای ایجاد شود که گوگل را متقاعد سازد هر دو صفحه واجد شرایط حضور در نتایج هستند.
رویکرد کلی برای رفع مشکلات ایندکس نشدن
اگرچه دلایل ایندکس نشدن صفحات سایت میتواند متنوع باشد، راهکارهای پیشنهادی در بسیاری از موارد مشابه است. در گام نخست، باید عوامل فنی بررسی شوند، از جمله:
- پیکربندی نادرست تگ canonical
- محدودیتهای اعمالشده در فایل robots.txt یا تگهای meta robots
- مشکلات دسترسی و خزش توسط گوگلبات
این بررسی اولیه کمک میکند تا بهسرعت تشخیص دهید که آیا مشکل با یک اصلاح فنی ساده قابل حل است یا نیازمند اقدامات پیچیدهتر میباشد.
پس از برطرف کردن مشکلات فنی، تمرکز باید روی کیفیت محتوا قرار گیرد. در این مرحله، ۲ سناریو محتمل است:
- مشکل محدود به صفحه هدف است: لازم است به معیار E-E-A-T (تجربه، تخصص، اعتبار و اعتماد) توجه ویژه شود، منحصربهفرد بودن محتوای صفحه در سطح وب بررسی گردد و از راهکارهایی نظیر دریافت بکلینکهای مرتبط برای تقویت اعتبار آن استفاده شود.
- مشکل در بخش بزرگی از وبسایت وجود دارد: در این حالت، انجام یک ممیزی جامع محتوا (Content Audit) میتواند به شناسایی نقاط ضعف و ارائه راهکارهایی برای ارتقاء درک کلی گوگل از کیفیت سایت کمک کند.
نتیجه گیری
برای تعیین اینکه یک صفحه واقعاً ایندکس نشده یا صرفاً بهدلیل رتبه پایین در جستجوهای مرتبط ظاهر نمیشود، لازم است بررسی دقیقتری انجام گیرد. شناسایی صحیح این موضوع، گام نخست برای تمایز بین یک مشکل فنی (مانند محدودیتهای خزش یا خطاهای پیکربندی) یا مشکل کیفی (مانند ضعف محتوا یا عدم ارتباط کافی) است.
هرچند این مسئله میتواند برای مدیران وبسایت و متخصصان سئو ناامیدکننده باشد اما مسیر حل آن معمولاً روشن و منطقی است. انجام بررسیهای مرحلهای، ضمن شفافسازی علت اصلی، فرصتهای بیشتری برای بهبود فرآیند خزش و ایندکس فراهم میآورد و نهایتا میتواند شانس دیدهشدن صفحات در نتایج جستجو را بهطور قابلتوجهی افزایش دهد.