جستجوی بصری زمانی انجام میشود که کاربر بهجای استفاده از متن، با ارائه یک تصویر، جستجوی اطلاعات را انجام می دهد. این نوع جستجو معمولاً از طریق ابزارهایی مانند Google Lens، Pinterest Lens یا Bing Visual Search صورت میگیرد. برای نمونه، اگر تصویری از یک گل در چنین موتور جستجویی بارگذاری شود، نتایجی نمایش داده میشوند که حاوی تصاویر مشابه یا اطلاعات مرتبط با آن گل هستند.
تصویر(۱)
همچنین کاربران میتوانند برای دستیابی به نتایج دقیقتر، متن دلخواهی را همراه با تصویر وارد کنند؛ این قابلیت که با عنوان جستجوی چندحالته (Multisearch) شناخته میشود، امکان ترکیب اطلاعات بصری و متنی را فراهم میسازد.
برای مثال، در Google Lens میتوان تصویری از یک بشقاب غذا را بارگذاری کرد و واژهای مانند “فنجانها” را به آن افزود تا نتایجی شامل فنجانهایی که از نظر ظاهری با بشقاب شباهت دارند نمایش داده شوند.
جستجوی بصری در شرایط زیر بسیار کاربردی است:
- وقتی نام شیء موردنظر را نمیدانید: موتورهای جستجوی بصری میتوانند تصویر را تحلیل کرده و با شناسایی شیء، اطلاعات مرتبط را ارائه دهند.
- وقتی بهدنبال نمونههای مشابه هستید: این نوع از موتورهای جستجو، توانایی بالایی در نمایش تصاویری دارند که از نظر ظاهری مشابه تصویر ورودی هستند.
تفاوت جستجوی بصری با جستجوی تصویر
در جستجوی بصری، از یک تصویر و گاهی همراه با متن برای یافتن تصاویر مرتبط استفاده میشود، در حالیکه جستجوی تصویری تنها بر پایهٔ واژههای متنی انجام میگیرد.
در نمونه زیر، جستجوی تصویری برای عبارت “گل نارنجی گرد” درون تب “Images” گوگل ارائه شده است:
تصویر(۲)
جستجوی تصویر در موقعیتهای زیر بسیار مفید واقع میشود:
- وقتی تصویر مرجع را در اختیار ندارید: در چنین شرایطی، میتوان با استفاده از یک عبارت، تصویری که به دنبال آن هستید را توصیف کرده و از طریق آن به نتایج مرتبط دست یابید.
- وقتی بهدنبال تصاویری با ویژگیهای خاص هستید: در این حالت، استفاده از درخواست های متنی دقیق و توصیفی، به محدودسازی دامنه نتایج کمک کرده و جستجویی هدفمندتر را فراهم میسازد.
جستجوی بصری چگونه عمل میکند؟
ابزارهایی مانند Google Lens، Pinterest Lens و Bing Visual Search با تکیه بر مدلهای یادگیری ماشین، تصاویر را تحلیل کرده و آنها را با محتوای بصری مشابه موجود در پایگاه داده خود تطبیق میدهند.
این موتورهای جستجو ابتدا تصاویر را فهرست میکنند، سپس آنها را بر اساس میزان ارتباط با تصویر ورودی، رتبهبندی کرده و در نهایت نتایج مناسب را به کاربر نمایش میدهند.
در مورد Pinterest، برای اینکه تصاویر شما درون نتایج جستجوی بصری ظاهر شوند، لازم است آنها را بهصورت مستقیم بارگذاری (Upload) یا پین (Pin) کنید زیرا Pinterest تنها از پایگاه دادهٔ تصویری داخلی خود بهره میبرد.
اهمیت جستجوی بصری برای سئو و بازاریابی
حضور در نتایج جستجوی بصری میتواند نقش مهمی جهت افزایش آگاهی از برند (Brand Awareness) ایفا کند و محتوای شما را بهعنوان منبعی معتبر و مرتبط نزد کاربران تثبیت نماید.
بازاریابانی که تصاویر خود را برای جستجوی بصری بهینهسازی میکنند، این فرصت را دارند که قابلیت دیده شدن برند خود را در نتایج جستجو ارتقا داده و در فضایی که جستجوی بصری رو به گسترش است، جایگاه رقابتی خود را حفظ کنند.
بر اساس آمار منتشرشده توسط پلتفرم Semrush، ترافیک وبسایت lens.google در ماه می ۲۰۲۵ به ۱۰ میلیون بازدید رسید، در حالی که این رقم ۲ سال پیش تنها ۱ میلیون بود. این رشد چشمگیر بهوضوح نشاندهنده افزایش قابل توجه استفاده از جستجوی بصری است.
تصویر(۳)
بهینهسازی تصاویر برای جستجوی بصری
نکات زیر به ایجاد زمینه لازم برای موتورهای جستجو کمک میکنند تا مرتبطترین تصاویر را برای هر عبارت انتخاب نمایند.
۱. استفاده از تصاویر با کیفیت بالا
تصویری با کیفیت بالا که واضح، شفاف و متمرکز بر یک سوژه باشد، باعث میشود تا موتورهای جستجو بهراحتی بتوانند تشخیص دهند که تصویر چه چیزی را نمایش میدهد. علاوه بر این، در عکسهای محصولمحور، سوژه باید بهگونهای باشد که هم در تصاویر بندانگشتی (Thumbnail) و هم با سایز کامل، به آسانی شناسایی شود تا کاربران هنگام پیمایش نتایج، موضوع تصویر را درک کنند.
۲. فشردهسازی فایلها و استفاده از فرمتهای جدید
فشردهسازی تصاویر (کاهش حجم فایلها) و استفاده از فرمتهای جدید مانند WebP و AVIF (که بهتر از JPG یا PNG هستند)، میتواند به بهبود سرعت بارگذاری صفحه منجر شود.
سایتهایی با سرعت بیشتر، تجربه کاربری بهتری ارائه میدهند و ممکن است در رتبهبندی موتورهای جستجو نیز عملکرد بهتری داشته باشند. میتوانید تصاویر خود را در ابزار Squoosh گوگل بارگذاری کنید تا آنها را فشردهسازی کرده و به فرمتهای جدید تبدیل نمایید. برای مثال، حجم یک فایل PNG بدون فشردهسازی ۵۷ کیلوبایت است اما همان تصویر در قالب WebP فشردهشده تنها ۱۵ کیلوبایت خواهد بود.
تصویر(۴)
۳. انتخاب نام فایل و متن جایگزین (Alt Text) توصیفی
استفاده از نام فایل توصیفی برای تصاویر همراه با درج متن جایگزین (alt text)، اطلاعات بیشتری درباره محتوای تصویر به موتورهای جستجو ارائه داده و احتمال نمایش آن در نتایج جستجو را افزایش میدهد.
در هنگام نامگذاری فایلهای تصویری:
- از خط فاصله (Hyphen) برای جدا کردن کلمات استفاده کنید، مانند red-rose.webp، به جای red_rose.webp یا redrose.webp.
- نام فایل باید دقیقاً منعکسکننده محتوای تصویر باشد.
متن جایگزین نیز باید تصویر را به زبان ساده و دقیق توصیف کند (مثلاً “گل رز قرمز شکفته روی زمینه سفید”).
Alt Text علاوه بر کمک به موتورهای جستجو، برای کاربرانی با مشکلات بینایی که از صفحهخوان استفاده میکنند نیز بسیار کاربردی است، بنابراین متن باید مرتبط، مختصر و دقیق باشد. استفاده از کلمات کلیدی مرتبط در نام فایل و متن جایگزین میتواند باعث بهبود رتبه تصاویر در نتایج جستجو شود.
۴. افزودن محتوای متنی مرتبط
درج محتوای متنی مرتبط در اطراف تصویر (مانند عنوانها، توضیحات محصول و کپشنها) نیز به موتورهای جستجو کمک میکند تا تصویر را بهتر درک کرده و با جستجوهای مرتبط تطبیق دهند. برای مثال، اگر در صفحهای تصویری از یک کولهپشتی کوهنوردی وجود دارد و متن اطراف آن به اندازه، رنگ و کاربرد آن اشاره میکند، احتمال تطبیق آن تصویر با جستجوهای مرتبط بیشتر خواهد بود.
این متن، در جستجوی چند حالته (Multisearch) نیز نقش کلیدی دارد. هرچه محتوای متنی پیرامون تصویر واضحتر و دقیقتر باشد، احتمال نمایش تصویر حتی در زمانی که تطابق بصری کامل ندارد، بیشتر خواهد بود.
۵. پیادهسازی نشانهگذاری ساختاریافته (Schema Markup) برای محصولات و تصاویر
نشانهگذاری ساختاریافته (Schema Markup) به موتورهای جستجو کمک میکند تا محتوای صفحه را بهتر درک کنند و آن را با جستجوهای مرتبط هماهنگ نمایند.
برای مثال، Schema مربوط به محصول میتواند اطلاعاتی مانند موجودی کالا و قیمت را در بر گیرد. این اطلاعات ممکن است مستقیماً در نتایج جستجو نمایش داده شوند و به کاربران اطلاع دهند که تصویر مربوط به یک محصول قابل خرید است.
برای مثال:
تصویر(۵)
همچنین میتوانید سایر دادههای ساختاریافته مرتبط را نیز به صفحات خود اضافه کنید زیرا این اطلاعات میتوانند قابلیت دیده شدن را در انواع مختلف نتایج جستجو افزایش دهند.
۶. ایجاد و ارسال نقشه سایت برای تصاویر (Image Sitemap)
نقشه سایت تصویر (Image Sitemap)، فایلی است که به موتورهای جستجو اطلاع میدهد کدام تصاویر در وبسایت شما قرار دارند و محل دقیق آنها چیست تا احتمال نمایش تصاویر در نتایج جستجو افزایش پیدا کند.
در بیشتر وبسایتها، موتورهای جستجو با خزش صفحات، تصاویر را شناسایی میکنند اما اگر تصاویر بخش عمدهای از محتوای سایت باشند، مانند فروشگاههای آنلاین با تعداد زیاد محصول، سایتهای عکاسی حرفهای یا وبسایتهایی که کاتالوگهای تصویری وسیعی دارند، نقشه سایت تصویر کمک میکند تا موتورهای جستجو دید دقیقتری نسبت به تصاویر قابل ایندکس داشته باشند.
بر اساس راهنمای گوگل، میتوان اطلاعات تصاویر را به نقشه سایت فعلی اضافه کرد یا یک نقشه سایت جداگانه مخصوص تصاویر ساخت.
۷. آزمایش قابلیت شناسایی تصویر با Google Cloud Vision API
Google Cloud Vision API به شما امکان میدهد تصاویر را از دید گوگل بررسی کنید. برای نمونه، میتوان تصویری را بارگذاری کرد تا بررسی شود که آیا این ابزار، محصول، اشیای پسزمینه، لوگوها یا متون درجشده را شناسایی میکند یا خیر.
اگر گوگل سوژه اصلی تصویر را اشتباه تشخیص دهد یا آن را نادیده بگیرد، نشان می دهد که تصویر موردنظر احتمالاً عملکرد خوبی در جستجوی بصری نخواهد داشت و ممکن است نیاز باشد تصویر اصلاح شود.
برای مثال، به نحوهٔ تحلیل دو تصویر از یک کفش کتانی توسط این API توجه کنید:
- تصویر اول با درصد بالا صرفاً از نظر رنگ برچسبگذاری شده: «قرمز» (۹۸٪) و «نارنجی» (۹۵٪)
- تصویر دوم با گزینههای دقیقتری برچسبگذاری شده: «کفش» (۹۷٪)، «مد» (۹۵٪) و «کفش پیادهروی» (۸۴٪)
تصویر(۶)
این تفاوت در نحوهٔ تفسیر تصاویر از سوی گوگل، نشان میدهد که حتی تفاوتهای ظریف در ترکیببندی، رنگ و پیچیدگی تصویر میتواند بر توانایی موتور جستجو در شناسایی آن تأثیر بگذارد.
۸. نمایش زوایای مختلف از یک تصویر
عکاسی از یک محصول با زوایای مختلف، شانس دیده شدن آن در جستجوی بصری را افزایش میدهد. علاوه بر آن، کاربران ممکن است ترجیح دهند محصول را از چند زاویه مشاهده کنند تا راحتتر بتوانند در مورد خرید تصمیم بگیرند.
تصویر(۷)
بهینهسازی تصویر در عصر هوش مصنوعی
محتوای تصویری در حال برجستهتر شدن درون صفحات نتایج جستجو (SERP) و نتایج هوش مصنوعی است. با استفاده از ابزارهای موجود و بررسیهای دستی، میتوانید عملکرد تصاویر خود را بهتر درک کنید.
کارهایی که میتوانید انجام دهید عبارتند از:
- استفاده از ابزارهای مختلف برای بررسی اینکه کدام کلمات کلیدی هدف شما در SERP حاوی تصاویر هستند.
- انجام جستجوهای بصری و چند حالته (multisearch) برای بررسی محتوای شما در نتایج که جهت ارزیابی کیفیت رتبهبندی تصاویر شما هنگام افزودن کلیدواژههای توصیفی کمک میکند.
تصویر(۸)
نتیجهگیری
جستجوی بصری بهعنوان یک فناوری نوین، نحوه تعامل کاربران با اطلاعات و تصاویر را متحول کرده است و نقش مهمی در بهبود تجربه کاربری و افزایش دیده شدن برندها ایفا میکند. با توجه به رشد سریع استفاده از این نوع جستجو، بهینهسازی تصاویر برای موتورهای جستجوی بصری بیشتر اهمیت یافته است. رعایت نکاتی همچون استفاده از تصاویر با کیفیت بالا، نامگذاری و متن جایگزین توصیفی، افزودن محتوای متنی مرتبط، بهکارگیری نشانهگذاری ساختاریافته (Schema Markup) و ابزارهای پیشرفته مانند Google Cloud Vision API، میتواند تاثیر قابل توجهی جهت ارتقاء جایگاه تصاویر در نتایج جستجو داشته باشد.
همچنین توجه به جستجوی چندحالته و ارائه زوایای مختلف از تصاویر، فرصتهای بیشتری برای جذب مخاطب و افزایش تعامل فراهم میآورد. در نهایت، ترکیب این روشها و بروزرسانی مداوم با ترندهای جدید، به کسبوکارها و تولیدکنندگان محتوا کمک میکند تا در دنیای پویا و پیچیده جستجوی آنلاین، حضور موثرتری داشته باشند و از مزایای گسترده جستجوی بصری بهرهمند شوند.