سئو در عصر هوش مصنوعی متحول شده و دوران جذب ترافیک بیهدف به پایان رسیده است. امروزه موفقیت در سئو به محتوای مبتنی بر هدف کاربر، بازدید واقعی و اثبات ارزش تجاری وابسته می باشد. برای سالها، معیار موفقیت سئو در رشد نمودارهایی خلاصه میشد که به سمت بالا حرکت میکردند. افزایش بازدیدها بهعنوان نشانه عملکرد مناسب استراتژیها تلقی میشد و ترافیک بالا به معنی موفقیت بود اما شرایط تغییر کرده است.
در دهه گذشته، بخش اعظم استراتژیهای سئو بر جذب حجم بالایی از ترافیک اطلاعاتی متمرکز بود که در عمل مزیتی برای کسبوکار نداشت.
تیمهای بازاریابی با نمایش رشد ظاهری ترافیک، مدیران را تحتتأثیر قرار میدادند، در حالی که بسیاری از این بازدیدها هیچ ارتباطی با هدف خرید یا تصمیمگیری نداشتند. رویکردهایی که ترافیک غیرمرتبط را افزایش میدادند و در نهایت موجب تضعیف اعتبار حرفهای سئو میشدند.
تصویر(۱)
در سال ۲۰۲۴، گوگل توسط معرفی قابلیت AI Overviews و بروزرسانیهای گسترده الگوریتم خود برای مقابله با محتوای بیکیفیت، عملاً جنگی علیه این رویکرد آغاز کرد.
سئو در عصر هوش مصنوعی: از واقعیت آمار و پایان توهم رشد
اکنون مشخص شده است که آمارهای بسیاری در سالهای گذشته بیش از حد واقعی برآورد میشدند زیرا ابزارهای سئو با خزش خودکار، میزان نمایش و بازدید را بهصورت مصنوعی افزایش میدادند.
با این حال، ریشه مشکل تنها در ابزارها نیست. الگوی رایج سئو در کسبوکارهای B2B به نسخهای تکراری و سطحی از مدل بازاریابی درونگرا (جذب مشتری توسط ارائه محتوای ارزشمند) تبدیل شده بود. واقعیت این است که بسیاری از وبسایتها اساساً شایستگی دریافت آن حجم از ترافیک را نداشتند و محتوای آنها از نظر موضوعی مرتبط نبود.
نمونههایی از فروپاشی محتوای بالای قیف
یک شرکت فناوری سایبری B2B کاهش ۷۰ درصدی ترافیک صفحات تخصصی خود را گزارش کرده است:
تصویر(۲)
شرکت فعال در حوزه فناوری بازاریابی افت مشابهی در بخش FAQ تجربه کرده است:
تصویر(۳)
برندی در حوزه عملیات تجاری، حدود ۶۰ درصد بازدید بخش توضیحات خود را از دست داده است.
تصویر(۴)
و شرکت دیگری در زمینه دادههای سازمانی، کاهش ۵۵ درصدی ترافیک صفحات تخصصی داشته است.
تصویر(۵)
عامل تعادل سئو در عصر هوش مصنوعی
کلیکهای مرتبط با بالای قیف، به سرعت در حال کاهش هستند و دلیل آن، توانایی هوش مصنوعی در خلاصهسازی دادههای عمومی و ارائه پاسخهای آماده به کاربران می باشد. این روند که چالش اصلی سئو در عصر هوش مصنوعی به شمار میرود، موجب افزایش چشمگیر جستجوهای بدون کلیک شده است.
با توجه به اینکه اکثر حوزهها از نظر محتوایی غنی هستند، ابزارهایی مانند ChatGPT، Claude و Gemini پاسخ بیشتر پرسشهای عمومی را از پیش در دادههای آموزشی خود دارند.
در چنین شرایطی، احتمال نمایش برندها یا دریافت ارجاع برای پرسشهای اطلاعاتی بسیار اندک است. قابلیت AI Overviews در واقع ادامه منطقی همان روندی است که پیشتر در «Featured Snippets» و بخش «People Also Ask» مشاهده میشد اما اکنون سهم ترافیک محتوای ارگانیک را بیش از پیش کاهش میدهد.
چرا وبلاگهای آموزشی دیگر کارایی ندارند؟
بررسی دادههای چندین حساب Google Search Console نشان میدهد که وبلاگنویسی آموزشی دیگر بهعنوان استراتژی بازاریابی نتیجهبخش نیست. صفحات اطلاعاتی بالای قیف فروش عملاً بیاثر شدهاند؛ این نوع محتوا در تبدیل کاربر نقشی نداشت و اکنون عامل اصلی افت ترافیک محسوب میشود. کسبوکارهایی که پیشتر به دنبال افزایش ترافیک بیهوده بودند، امروز هزینه آن را میپردازند.
محتوای میانه قیف همچنان ارزشمند است. صفحات تحلیلی و مقایسهای که کاربران را در فرآیند ارزیابی راهکارها یاری میکنند، هنوز کارآمد هستند. بهینهسازی برای جستجوهای مبتنی بر هوش مصنوعی و پرامپتهای هدفمند که به یکی از ارکان حیاتی سئو در عصر هوش مصنوعی تبدیل شده است، میتواند بازده مؤثری به همراه داشته باشد.
از طرفی هدف کاربر در انتهای قیف فروش عاملی تعیینکننده است. عبارت هایی با قصد خرید بالا (High-intent) مانند «بهترین پلتفرمهای تهدید داخلی» نیازمند پاسخهای مستند هستند. هوش مصنوعی هنوز نمیتواند جایگزین کامل این نوع محتوا شود و به همین دلیل، صفحات مرتبط با انتهای قیف از نظر ترافیک ارگانیک و درآمد، ارزش بالایی دارند.
محتوای برندمحور؛ نقطه قوت سئو در عصر هوش مصنوعی
طبق بررسیها، ترافیک صفحات اصلی برندها در دوران فعلی افزایش یافته است. سازمانهایی که روی اعتبار برند، بازاریابی محتوای تجاری و مدیریت اکوسیستم خود سرمایهگذاری میکنند، حتی در شرایطی که پاسخهای تولیدشده توسط هوش مصنوعی بر موضوعات عمومی مسلط شدهاند، همچنان از “قابلیت مشاهده” (visibility) بالایی برخوردار خواهند بود.
تغییر معیارهای سنجش در سئو
مانیتورینگ پرامپتها در جستجوهای هوش مصنوعی، بهسرعت جایگزین ردیابی رتبه کلمات کلیدی می شود.
- پرامپتهایی که بدون ذکر برند یا منبع، پاسخهای عمومی ارائه میدهند، فاقد ارزش تحلیلی هستند.
- تنها پرامپتهایی که نیازمند ارجاع یا استناد از سمت مدلهای زبانی بزرگ هستند، شایسته مانیتورینگ محسوب میشوند.
این تحول، مرحله بعدی پس از تغییر بزرگ به دوران جدید است. دورانی که در آن ترافیک بالای قیف فروش بهسرعت کاهش می یابد و برندها در بازاری با تعداد کمتر اما تعامل مؤثرتر کلیکها رقابت میکنند؛ جایی که ارزش واقعی در جستجوهای مبتنی بر هدف کاربر نهفته است.
طبق مطالعات اخیر، کاربرانی که از طریق جستجوی مبتنی بر هوش مصنوعی وارد سایتها میشوند، معمولاً نرخ تبدیل بالاتری دارند زیرا مدلهای زبانی بزرگ (LLM) تمام اطلاعات لازم برای تصمیمگیری را در اختیار آنها قرار میدهند.
تصویر(۶)
راهکارهای اجرایی سئو در عصر هوش مصنوعی
در ادامه روشهایی برای تطبیق استراتژی سئو با دوران جدید و تمرکز بر شاخصهایی که بازتابدهنده تأثیر واقعی هستند، ارائه میشود:
- صرفا از تمرکز بر ترافیک مراحل ابتدایی قیف فروش خودداری نمایید: تمرکز اصلی باید بر محتوای برندمحور، میان قیف و انتهای قیف باشد؛ محتوایی که بر تبدیل کاربران تأثیر مستقیم دارد.
- سرمایهگذاری بر محتوای بهینهشده با هوش مصنوعی: تمرکز بر عباراتی که نیازمند دادههای حیاتی، استناد و اشاره به برند هستند، میتواند جایگاه کسبوکار را در نتایج هوش مصنوعی تقویت کند. ابزارهایی مانند Google Search Console و Semrush برای ردیابی شاخصهای واقعی سئو در عصر هوش مصنوعی ضروری هستند.
- بررسی دادههای مهم: تحلیل جستجوی ارگانیک، مسیر ارجاع و عملکرد عبارات مبتنی بر داده، باید جایگزین تمرکز بر برداشتهای سطحی و نتایج قدیمی شود.
- تنوعبخشی به کانالهای بازاریابی: صرفا تکیه بر جستجوی ارگانیک دیگر کافی نیست. حضور در پلتفرمهایی مانند LinkedIn، YouTube، برگزاری وبینارها، انجام تبلیغات شبکههای اجتماعی و تقویت نمایش درون اکوسیستم دیجیتال، راهی مؤثر برای مقابله با جستجوهای بدون کلیک و رشد هوش مصنوعی است.
جمع بندی: پذیرش دوران جدید
تغییرات بزرگ سئو، در واقع یک اصلاح راهبردی ضروری به شمار میروند. اگرچه کلیکهای مراحل ابتدایی قیف در حال کاهش هستند اما ترافیک برندمحور و بهینهسازی مراحل میانی و انتهایی قیف بیش از هر زمان دیگری اهمیت پیدا کرده اند.
کسبوکارهایی که استراتژی خود را با ملزومات سئو در عصر هوش مصنوعی تطبیق دهند، در فضای رقابتی جدید رشد خواهند کرد. در این مسیر باید تمرکز روی عواملی باشد که تأثیر مستقیمی بر نرخ تبدیل دارند و این واقعیت را در نظر بگیرید که دوران تازهای آغاز شده است؛ دورانی که جستجوی سنتی و مبتنی بر هوش مصنوعی در کنار یکدیگر، مسیر آینده را شکل میدهند.